To νομοσχέδιο που εξήγγειλε στην Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής ο υπουργός Δικαιοσύνης Μιλτ. Παπαϊωάννου προβλέπει την πλήρη αποποινικοποίηση της προσωπικής χρήσης ναρκωτικών και τον εξορθολογισμό των ποινών για την προμήθεια, την κατοχή και τη διακίνηση -η οποία παραμένει στο... στόχαστρο της καταστολής κατά τρόπο αυστηρό μεν, αντικειμενικό και δικαιοκρατικό δε-, ενώ δίνει έμφαση στη θεραπεία των τοξικομανών παραβατών.

Οι προωθούμενες ρυθμίσεις ήδη διχάζουν, αφού η πλειοψηφία του πολιτικού κόσμου εμφανίζεται άκρως αρνητική ή τουλάχιστον επιφυλακτική, την ώρα που η επιστημονική κοινότητα βλέπει θετικά τις εξαγγελίες και εμφανίζεται έτοιμη να «αγκαλιάσει» την κυβερνητική προσπάθεια για εκσυγχρονισμό της ποινικής αντιμετώπισης των χρηστών.

Για θαρραλέο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση μίλησε στον «ΚτΕ» η πρόεδρος του Οργανισμού Καταπολέμησης Ναρκωτικών Μένη Μαλλιώρη, η οποία επεσήμανε ότι ο νέος νόμος θα συμβάλει ώστε επιτέλους ο χρήστης να αντιμετωπίζεται ως ασθενής και όχι ως εγκληματίας. Παράλληλα, επεσήμανε, θα «κλείσει» τα... παραθυράκια που μέχρι σήμερα εκμεταλλεύονταν οι έμποροι ναρκωτικών, προκειμένου να τύχουν ευνοϊκής αντιμετώπισης εμφανιζόμενοι ως χρήστες. Η αναπληρώτρια καθηγήτρια Ψυχιατρικής του Εθνικού και Καηοδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών σημείωσε ότι οι προωθούμενες ρυθμίσεις προβλέπουν αυστηρές ποινές για εμπόρους και διακινητές, ακόμα κι αν είναι χρήστες, «στενεύοντας» ασφυκτικά τα περιθώρια για εκμετάλλευση σαθρών γνωματεύσεων τοξικομανίας.

Δίκαιη δίκη

Η πραγματογνωμοσύνη γίνεται πλέον ένα πιο αξιόπιστο εργαλείο, που θα συμβάλει πραγματικά ώστε σε κάθε περίπτωση να διεξάγεται μια δίκαιη δίκη, τόνισε η κ. Μαλλιώρη. Χαρακτήρισε ως εξαιρετικής σημασίας τις διατάξεις που στοχεύουν στην παροχή ουσιαστικής δυνατότητας για ένα νέο ξεκίνημα σε τοξικομανείς που ολοκλήρωσαν με επιτυχία προγράμματα αποθεραπείας, αναφέροντας μεταξύ άλλων το μέτρο της οριστικής αποχής από την ποινική δίωξη εξαρτημένων μικροπαραβατών. Έχουμε δει πολλές φορές, άνθρωποι που κατέβαλαν σημαντικές προσπάθειες και αποθεραπεύτηκαν να μπαίνουν στη φυλακή για μικροαδικήματα που είχαν διαπράξει στο παρελθόν, ανέφερε η πρόεδρος του ΟΚΑΝΑ, που εμφανίστηκε να πιστεύει ότι τα νέα μέτρα θα συμβάλουν σημαντικά στην αποσυμφόρηση των φυλακών (στις οποίες το ποσοστό κρατουμένων για υποθέσεις ναρκωτικών φθάνει το 40%).

Μεσοπρόθεσμα τα νέα μέτρα θα οδηγήσουν ώστε έγκλειστοι να είναι μόνον αυτοί που πρέπει, υπογράμμισε από την πλευρά του ο αντιπρόεδρος του Κέντρου Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων, Β. Μαρκής. Ερωτηθείς από τον «ΚτΕ» για την κριτική περί κινδύνου οι προτεινόμενες ρυθμίσεις να έχουν αρνητικές συνέπειες σε επίπεδο πρόληψης της μάστιγας των ναρκωτικών, ο αντεισαγγελέας Αρείου Πάγου ε.τ., επικαλούμενος τόσο την ενασχόλησή του στο ΚΕΘΕΑ όσο και τη μακρά εμπειρία του στις δικαστικές αίθουσες, υπογράμμισε: «To άτομο που θα υποκύψει στον πειρασμό της χρήσης και εν συνεχεία της εξάρτησης από τα ναρκωτικά δεν επηρεάζεται καθόλου από το ύψος των απειλούμενων κυρώσεων». Αυτό που έχει σημασία, τόντσε ο κ. Μαρκής, είναι εκείνος που έχει ήδη υποκύψει να μην αντιμετωπίζεται ως εγκληματίας, αλλά ως ασθενής, εφόσον δεν βαρύνεται με σοβαρές παραβατικές πράξεις. Εξαιρετικά θετική χαρακτήρισε τη ρύθμιση που αποκλείει την ευνοϊκή αντιμετώπιση των εμπόρων.

Μεταξύ όχι και ίσως

Στον αντίποδα, τα κόμματα της αντιπολίτευσης τάχθηκαν εναντίον του προωθούμενου νομοσχεδίου ή εξέφρασαν επιφυλάξεις. Η Ν.Δ., διά του υπεύθυνου του τομέα Πολιτικής Ευθύνης Δικαιοσύνης, υποστήριξε ότι σε συνθήκες οικονομικής κρίσης, όπου η δυστυχία και η οικονομική εξαθλίωση πλήττουν μαζικά την ελληνική κοινωνία, τέτοιες αποφάσεις όχι μόνο δεν γιατρεύουν, αλλά επιδεινώνουν το πρόβλημα. Πολύ περισσότερο όταν η έννοια της αποποινικοποίησης πάρει τη διάσταση της «απενοχοποίησης» ή «νομιμοποίησης» της χρήσης των ναρκωτικών, τόνισε ο Κ. Τζαβάρας.

«Σε θέματα υψίστης κοινωνικής ευαισθησίας, απαιτείται μέγιστη περίσκεψη. Εμείς πιστεύουμε ότι μείζον ελληνικό πρόβλημα στον αγώνα αυτό αποτελεί η πολυδιάσπαση των δυνάμεων, των θεσμών και των πόρων που έχουν αφιερώσει η πολιτεία και η κοινωνία για την καταπολέμηση των ναρκωτικών. Επιβάλλεται η συγχώνευση όλων των υπηρεσιών, οργανισμών, σωματείων κ.λπ. και η ίδρυση ενός κεντρικού και ενιαίου Εθνικού Συμβουλίου κατά των Ναρκωτικών. Μια Αρχή, ένα σχέδιο, μια δράση. Αυτή πρέπει να είναι η κατεύθυνση για μια αληθινή και αποτελεσματική ανημετώτηση του προβλήματος», σημείωσε ο ίδιος. Υπογράμμισε, μάλιστα, ότι δεν πρέπει στο όνομα οποιασδήποτε «φιλελευθεροποίησης» να υποτιμάμε τους ισχυρούς δεσμούς που εξακολουθούν να κρατούν οργανικά ενωμένα τα ναρκωτικά με το έγκλημα και το βρόμικο χρήμα.

Κατηγορηματικά αντίθετο με τις νέες ρυθμίσεις εμφανίστηκε το ΚΚΕ, σημειώνοντας ότι τα ναρκωτικά είναι αποτέλεσμα της πολιτικής πού εφαρμόζεται και δεν πρόκειται για ελεύθερη επιλογή κανενός, ούτε για αρρώστια. «Η νομιμοποίηση των ναρκωτικών, που εξήγγειλε η κυβέρνηση με δήθεν δάκρυα για τους χρήστες που φυλακίζονται, στοχεύει μόνο στο μυαλό και στην ψυχή κυρίως των νέων ανθρώπων, αλλά και όλου του λαού. Μια νεολαία μισοζαλισμένη, με σκυμμένο το κεφάλι, βολεύει το πέρασμα της πολιτικής τους. Μια νεολαία που στερείται τα δικαιώματά της στην παιδεία, στην υγεία, στον πολιτισμό, στον αθλητισμό, αλλά έχει το «δικαίωμα» να καλλιεργεί χασίς σε γλάστρες, είναι ακίνδυνη για το σύστημα που με νύχια και δόντια υπερασπίζονται», τόνισε σε ανακοίνωσή του το κόμμα. Χαρακτήρισε, δε, επιτακτικό καθήκον όλων των εργαζομένων και του λαού τον αγώνα «για να μην περάσει το νέο σχέδιο απελευθέρωσης των ναρκωτικών».

Με τα προωθούμενα μέτρα διαφώνησε και ο ΛΑΟΣ, ενώ υπέρ της φιλοσοφίας που αντιμετωπίζει τον τοξικομανή ως ασθενή, προσφέροντάς του μια δεύτερη ευκαιρία και διαχωρίζοντάς τον από τον έμπορο τάχθηκαν στελέχη της Αριστεράς. «Ως μέλη της Συμμαχίας Αλλάξτε Πολιτική για τα Ναρκωτικά, έχουμε επανειλημμένως τονίσει ότι οι απαγορευτικές πολιτικές σκοτώνουν τον χρήστη, πλουτίζουν τον έμπορο και αυξάνουν τη βλάβη για την κοινωνία», δήλωσε η εκπρόσωπος των Οικολόγων Πράσινων Ελεάννα Ιωαννίδου. Εμφανίστηκαν υπέρ της αποποινικοποίησης της χρήσης ουσιών και της δωρεάν κρατικά ελεγχόμενης χορήγησής τους σε τοξικοεξαρτημένους χρήστες, ως βασικής προϋπόθεσης για να καταπολεμηθεί το εμπόριο. Υπογράμμισαν πάντως ότι, επειδή ασήμαντες φαινομενικά λεπτομέρειες μπορούν να τονώσουν το εμπόριο, αντί να φέρουν το αντίθετο αποτέλεσμα, θα αναμένουν το πλήρες νομοσχέδιο για να τοποθετηθούν αναλυτικά.

Οι νέες ρυθμίσεις

• Αποποινικοποιείται πλήρως η χρήση ναρκωτικών ουσιών ως συμπεριφορά ενέχουσα αποκλειστικά και μόνο αυτοπροσβολή του ίδιου του χρήστη. Διατηρείται, αλλά μειωμένο, σε βαθμό πταίσματος, το αξιόποινο της προμήθειας και της κατοχής ναρκωτικών, ως και της καλλιέργειας φυτών κάνναβης, σε αριθμό ή έκταση που δικαιολογούνται για αποκλειστική χρήση.
• Τυποποιείται με νομοτεχνικά αρτιότερο τρόπο ως βασικό έγκλημα η διακίνηση ναρκωτικών ουσιών, που τιμωρείται σε βαθμό κακουργήματος. Καθορίζονται αντικειμενικά κριτήρια για τη διάκριση ελαφρύτερων, βαρύτερων και ιδιαίτερα σοβαρών περιπτώσεων διακίνησης, με αντίστοιχη κλιμάκωση των ποινών. Στόχος: Η δικαιότερη μεταχείριση των μικροδιακινητών, ιδιαίτερα των εξαρτημένων, ανάλογα με το μέτρο της απαξίας της πράξης τους και τις περιστάσεις υπό τις οποίες τελέστηκε. Επίσης, ο τερματισμός φαινομένων επιβολής δυσανάλογα μεγάλων ή δυσανάλογα μικρών» ποινών για τις ίδιες πράξεις και η διασφάλιση ότι δεν θα διαφεύγουν πλέον την ισόβια κάθειρξη οι έμποροι (θα προσδιορίζονται με αντικειμενικά κριτήρια και θα απαγορεύεται ηπιότερη αντιμετώπισή τους, ακόμα και αν επικαλεστούν εξάρτηση).
• Κατοχυρώνεται το δικαίωμα στη θεραπεία: Όσον αφορά τη διάγνωση της εξάρτησης, καθιερώνεται πληρέστερο σύστημα απόδειξης, με τη ρητή υποχρέωση το δικαστήριο να συνεκτιμά εκτός από την έκθεση πραγματογνωμοσύνης και άλλα αποδεικτικά μέσα (έγγραφα που αφορούν την παρακολούθηση θεραπευτικών προγραμμάτων, ευρήματα εργαστηριακών εξετάσεων κ.λπ.).
• Συστηματοποιούνται και επεκτείνονται ευεργετικά μέτρα για κάθε εξαρτημένο δράστη αξιόποινης πράξης, είτε πρόκειται για εγκλήματα του νόμου περί ναρκωτικών (πλην σοβαρών πράξεων διακίνησης είτε για άλλα εγκλήματα που τελέστηκαν για να διευκολυνθεί η χρήση (με την εξαίρεση ιδιαίτερα σοβαρών εγκλημάτων, όπως ανθρωποκτονία, βιασμός κ.ά.). Τα μέτρα περιλαμβάνουν: α) εισαγωγή σε εγκεκριμένο θεραπευτικό πρόγραμμα απεξάρτησης ως περιοριστικό όρο, β) υποβολή σε πρόγραμμα σωματικής αποτοξίνωσης και παρακολούθηση συμβουλευτικού προγράμματος ψυχολογικής απεξάρτησης εντός καταστημάτων κράτησης, γ) χορήγηση υφ' όρων απόλυσης για παρακολούθηση προγράμματος απεξάρτησης, δ) αναβολή της άσκησης ποινικής δίωξης, ε) αναστολή ισχύος εντάλματος σύλληψης, στ) αναστολή εκτέλεσης ποινής, ζ) υποχρεωτική αναβολή της δίκης.
• Σε περίπτωση ολοκλήρωσης του θεραπευτικού προγράμματος προβλέπονται: Η οριστική αποχή από την ποινική δίωξη, η υποχρεωτική αναστολή της ποινής που επιβάλλεται και η υποχρεωτική αναγνώριση ελαφρυντικής περίστασης υπέρ του δράστη.

Πηγή: Ο Κόσμος του Επενδυτή